Thị trường ra đời và phát triển cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Thị trường tồn tại khách quan và vận hành theo những quy luật nội tại của nó. Thị trường vừa có những tác động tích cực vừa có những tác động tự phát tiêu cực đến kinh tế - xã hội. Quản lý nhà nước đối với thị trường là tất yếu, khách quan trong mọi nền kinh tế. Vai trò quản lý, điều tiết thị trường của nhà nước để khắc phục những khiếm khuyết, hạn chế tác động tiêu cực, đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. 

Dưới giác độ quản lý nhà nước, hoạt động của lực lượng quản lý thị trường có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Hoạt động quản lý thị trường vừa mang tính quản lý hành chính nhà nước, vừa có tính nghiệp vụ cao, tính tuân thủ pháp luật tuyệt đối. Trong điều kiện mở cửa nền kinh tế, khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, thị trường trong nước rất phức tạp, đòi hỏi lực lượng quản lý thị trường phải chuyên nghiệp, tinh nhuệ, vững mạnh và hiện đại hoá.